Willy Ribbers bij zijn verzameling geordende bidprentjes.Willy Ribbers bij zijn verzameling geordende bidprentjes.
Willy Ribbers bij zijn verzameling geordende bidprentjes.Willy Ribbers bij zijn verzameling geordende bidprentjes. (Foto: Eveline Zuurbier)

Willy Ribbers heeft website met 50.000 bidprentjes

Vandaag (31 oktober) is het Halloween, morgen voor katholieken Allerheiligen en de dag erna Allerzielen. Alle drie dagen hebben te maken met de 'zomer loslaten', alles is in de natuur dor en doods geworden. Het einde van oktober, naar de wintertijd gaan, november, dragen bij aan de gedachten over het einde van het leven en over mensen die gestorven zijn. hoe herinner jij ze? Op een kaartje of de zogenaamde bidprentjes? Bidprentjes zijn van onschatbare waarde. Willy Ribbers uit Lichtenvoorde heeft er zo'n 50.000 en er komen wekelijks meer bij. Op een eigen website heeft hij inmiddels een hele databank aan deze kleine plaatjes. Een project van enorme omvang. Ook een secuur werkje om zorgvuldig met persoonsgegevens om te gaan.

(door Eveline Zuurbier)

Lichtenvoorde - Een slaapkamer in het huis is ingericht met stellingkast en tientallen dozen met daarin verborgen schatten voor wie er naar op zoek is. Tegen de andere muur is een lang bureaublad gemaakt. Er staat een postsorteerrek met wisselbare strips waarop Willy Ribbers jaartallen heeft geschreven en strips met gewoon letters om de binnengekregen bidprentjes alfabetisch op naam te ordenen. Een stukje verworven nalatenschap van de oud-postbesteller.

Hoe het verzamelen ooit begonnen is? "Mijn vader is vroeg overleden. Mijn moeder overleed in 1990. Bij het opruimen van haar kamer kwam ik een kerkboek tegen met daarin enkele tientallen bidprentjes, keurig gerangschikt in de week waar zij of hij was overleden. Zo kon ze tijdens de mis extra aandacht schenken aan de overledene. Acht jaar geleden ben ik begonnen om de bidprentjes digitaal te registreren. Achter de website van Ribbers draait een systeem waarmee bezoekers op achternaam, geboortedatum of -plaats of op datum van overlijden gezocht worden.

De 50.000 bidprentjes die Willy Ribbers heeft verzameld zijn van onschatbare waarde, weet hij. "Ik krijg online vragen van mensen die de stamboom van families willen uitzoeken of aanknopingspunten in genealogische gegevens zoeken. Ik maak dan een scan en zij krijgen de afbeelding gratis toegestuurd. Ik doe niet mee aan commercie. Ik vraag geen prijs. Bidprentjes zijn geen handelswaar. Die gedachte gaat tegen mijn gevoel voor respect in."

Bijzonder exemplaar
De meeste bidprentjes komen uit Gelderland. Daar zit een bijzonder exemplaar tussen. Een bidprentje van de oudste vrouw ter wereld: Crissemeuje Backs uit het buurtschap Holterhoek. Ze bereikte in 1959 de leeftijd van 110 jaar. Bijna drie jaar was ze de oudste op de aardbol. Ze was op het journaal, filmploegen bij haar huis, journalisten interviewden terwijl ze zelf net als zoveel anderen toen nog geen televisie had. Die kreeg ze op haar verjaardag alsnog. De politie van Eibergen had de handen vol. Tweeduizend mensen waren naar het grensplaatsje gekomen. Wat moet het allemaal wereldvreemd voor haar hebben uitgezien?

Echter om de verhalen die achter de personen van de bidprentjes gaat het niet. Dat is niet de reden voor het verzamelen voor Ribbers. "Ik wil diegene die iets zoeken van dienst zijn. Dat wat ze zoeken kan voor hun van belang zijn." Hij laat een bidprentje van pastoor Tempelman zien. Hij overleed vrij plotseling op zondag 2 september. Het was kermiszondag en het driedaagse dorpsfeest in Beltrum werd direct afgelast. Het bidprentje staat op de website met een verhaal eronder. "In de hele historie zijn het corso en de kermis nog nooit afgelast geweest."

De bidprentjes tot aan 1969 heeft hij op datum gesorteerd. Vanaf 1970 met de namen op alfabet. Vanaf die periode heeft hij ook dubbele. Als het kan, ruilt Willy ze met collega-spaarders met dezelfde niet-commerciële principes.

Katholieke traditie
Bidprentjes zijn niet weg te denken. Zelfs als je geen geloof aanhangt worden ze uitgegeven. Van oorsprong een katholieke traditie die tegenwoordig wordt voortgezet als een korte samenvatting van het leven van de overledene, met een foto op de voorkant. Sommige gedachteniskaartjes zijn ronduit creatief. Al in de zeventiende en achttiende eeuw werden - vooral in nonnenkloosters - handmatig de meest schitterende gedachtenisplaatjes vervaardigd. Aan heiligen geen gebrek. Ze werden minutieus geschilderd en geborduurd. Kunstnijverheid op hoog niveau, aanvankelijk bestemd voor de elite. Antwerpen was het centrum van deze devotionalia-industrie.

Wanneer de reformatie op zijn einde is, neemt de gedachteniscultuur een grote vlucht. De prentjes worden een massaproduct. In de steden waren de bidprentjes duidelijk te herkennen aan in welke uitgeverij ze waren gedrukt. Er zijn ook trends te herkennen en de verdere ontwikkeling van de boekdrukkunst. In een korte periode zag je doodshoofden op de prentjes. Een confrontatie met de dood voor de overlevenden. Ribbers vindt ze luguber, een waar schrikbeeld. Hij heeft er een paar van in een album zitten. Bidprentjes met Christus of Maria zijn vaak gekozen afbeeldingen. Daarnaast ook symbolen boven de tekst. Het kruis en de geknakte korenaar komen vaak voor.

Oudste bidprentje uit 1738
In een van de mappen zit een bidprentje uit 1800, dat op zijde is gedrukt. Hij heeft er zo'n 250 uit de 17e eeuw. De oudste die hij bezit stamt uit 1738 en is van Joanna, Elisabeth, Blesen 'Vrouwe van de Werve, Huysvrouw van d'Heer Godefridus Cromhout'. Geboren in 1680 en overleden op 11 november 1738 in Amsterdam. Haar beroep was 'regentes R.K. Maagdenhuis Amsterdam'. De tekst staat getypt op het stukje perkament. Dat bracht Ribbers aan het twijfelen over de echtheid. In zijn speurwerk stuitte hij op een penning bij het Rijksmuseum in Amsterdam van dezelfde persoon. Het museum vroeg om meer informatie. Die kon hij geven als het bidprentje echt zou zijn. De conservator verzekerde hem dat het bidprentje zo goed als zeker echt is. Ribbers bewaart het luchtdicht in een hoesje.

Uit een andere doos haalt hij een bidprentje van een heel gezin. Ze kwamen om bij de grootste vliegramp uit de geschiedenis van de luchtvaart: de botsing tussen twee Boeings 747 op Tenerife op 27 maart 1977. Bij het ongeluk verliezen 583 mensen het leven. De voorkant van het bidprentje is van een ondergaande zon van wat een zonnige vakantie voor het gezin moest worden.

Er zijn meer bidprentjes van omgekomen gezinnen, met name uit oorlogstijd. Van een neef uit het Duitse Vreden kreeg hij een doos vol met bidprentjes van omgekomen Duitse soldaten.

Secuur werken
Ribbers heeft allerminst de bedoeling een inbreuk te plegen op het privéleven. "Ik streef ernaar om correcte en volledige informatie te verstrekken. Daarnaast houd ik me aan de wettelijke regels die voor archiveren en persoonsgegevens staan. Van een persoon van wie de overlijdensdatum 120 jaar geleden is, het huwelijk meer dan 90 jaar geleden, kan ik het bidprentje op de website laten zien. De bidprentjes van jongere data worden met de zoekfunctie opgezocht. Het systeem meldt alleen dat ik het bidprentje wel of niet in mijn verzameling heb. Ik stuur de aanvrager een scan."

"Bidprentjes verdwijnen vaak bij mensen thuis in een doos: zomaar weggooien kost ze moeite." Regelmatig vindt hij een anonieme envelop in de brievenbus of een doos achtergelaten bij de voordeur zonder naam is ook voorgekomen. "Ik ben de mensen zeer erkentelijk, maar vind het jammer dat ik ze niet kan bedanken."

Meer informatie: willyribbers.nl

Meer berichten

Shopbox