Organist Frans Thomassen speelde 19e eeuwse kerkorgelmuziek op het Ademaorgel. (Foto:Eveline Zuurbier)
Organist Frans Thomassen speelde 19e eeuwse kerkorgelmuziek op het Ademaorgel. (Foto:Eveline Zuurbier) (Foto: Eveline Zuurbier)

Kerkorgel is overweldigend monument

Zijn hart brak toen de Notre Dame in april van dit jaar in de brand stond. Het was ronduit een opluchting toen de organist van de Parijse kathedraal, Olivier Latry, hem persoonlijk vertelde dat het orgel niet is verbrand, maar slechts wat schade heeft opgelopen door de hoge waterdruk. Mensen beseffen niet welke intens grote, monumentale waarde aan kerkorgels zit, verhaalt Frans Thomassen (55) uit Doetinchem. Zaterdag bespeelde hij het Adema orgel in de Calixtusbasiliek. Het was die dag Open Monumentendag en tegelijkertijd Nationale orgeldag.

(door Eveline Zuurbier)

Groenlo - Thomassens aanpak op de klavieren is er een met grip op de toetsen in een afwisseling van het aanslaan van ingewikkelde akkoorden en een loopje over het bovenste klavier. Met zijn voeten doet hij ongeveer hetzelfde: vlugge bewegingen over de pedalen en trapt zo nu en dan op een koppeling (koppels geheten) in het bord van het orgel. Hij kan daarmee de geluiden van de hoge octaven met de lage verbinden en kan dan het orgel volledig lostrekken.

Het liefst wil hij laten doorklinken dat hij bij een van werelds grootmeesters in het bespelen van kerkorgels Olivier Latry zijn opleiding heeft genoten. De Fransen staan bekend om de immense orgelbouwwerken en hun specifieke opleidingen en studies  voor orgelbouwers en voor musici die erop willen spelen. 
Bezoekers van de Open Monumentendag die wat langer in de Calixtusbasiliek rondlopen kunnen het horen als ze dit weten. Thomassen bouwt de muziek langzaamaan op van andantes (rustig voortgaand) naar krachtige cresendo's waarbij alle octaven losgaan. Ze blijven staan luisteren. De muziek klinkt magnifiek: de tonen vullen de basiliek. "Het is topsport op de vierkante centimeter", zegt de organist trappend op de pedalen met trots voor het instrument. "Het klinkt gek als ik zeg dat ik na een uur spelen blij ben dat ik kan zitten."

Dirigent
Elk orgel is een uniek bouwsel. Het kerkorgel in de Werenfriduskerk in Zieuwent of die van de Johanneskerk in Lichtenvoorde bespeel je weer heel anders. Doorgaans is Frans Thomassen te vinden in de Lichtenvoordse Bonifatiuskerk waar hij tevens dirigent is van een aantal koren. Het Adema-orgel in de Calixtusbasiliek is een imposant monument, behorend bij een van de mooiste die er in Nederland zijn, aldus Frans Thomassen. Het instrument komt uit de Nicolaas en Barbarakerk ofwel 'De Liefde' uit Amsterdam, die wegens ontkerkelijking werd gesloopt en dateert uit 1926.

Tongwerken
Het orgel heeft twee texturen, negen grote tongwerken. "Een rijk orgel met onderdelen uit de ateliers van Brussel en Parijs. Vandaag laten we met meerdere organisten de orgels die de gemeente rijk is ook horen." Maar of er op deze dag ook muzikale talenten warm lopen om op kerkorgel te gaan spelen, trekt hij in twijfel.
In de kerken van Zieuwent en Harreveld was het mogelijk om zelf op deze kerkorgels te spelen. Dat aanbod klonk aanlokkelijk voor een kleinzoon van een vroegere organist. Hij speelde voor eerst op een kerkorgel en oma straalde.

Meer berichten